Metaforisch werken is een krachtig hulpmiddel binnen de begeleiding van jongeren. Het gaat om het inzetten van concrete ervaringen, objecten of situaties als metafoor om abstracte thema’s en persoonlijke processen duidelijk te maken.

Een voordeel van deze werkwijze is dat abstracte concepten tastbaar worden. Hiermee zijn ze soms makkelijker te begrijpen. Daarnaast plaatst een metafoor een thema in een andere, externe context. Het is dan minder confronterend om over het metafoor te praten dan wanneer je het over jezelf hebt. Tegelijkertijd vraagt metaforisch werken ook om een bepaald inlevingsvermogen. Voor sommigen is het lastig om de link te leggen tussen het metafoor en het dagelijks leven. Het is dus belangrijk om zorgvuldig af te wegen of deze werkwijze past bij de jongere met wie je werkt.

De grens als metafoor

Tijdens een meerdaags Adventure Therapeutisch programma in Polen stond het thema “Grenzen” centraal. Samen met drie jongeren werd toegewerkt naar fysieke en metaforische grenzen: wanneer is het veilig en helpend om een grens op te zoeken, en wanneer is het beter deze te respecteren?

Op een gegeven moment moesten keuzes worden gemaakt over het vervolg van de tocht: verder richting Tsjechië of binnen de grenzen van Polen blijven. In deze situatie werd de grens letterlijk en figuurlijk zichtbaar, en konden jongeren reflecteren op hun eigen grenzen en keuzes.

Voorbeelden van metaforisch werken

Naast het werken met grenzen zijn er vele andere manieren waarop wij metaforisch werken inzetten:

• Gedurende een week dragen jongeren een tas van circa 20 kilogram als metafoor voor persoonlijke lasten die ze op hun eigen manier leren dragen.
• Aan het einde van iedere tocht laat iedereen een object achter dat staat voor wat ze willen loslaten.
• Tegelijkertijd neemt iedereen een object mee dat symbool staat voor wat ze willen vasthouden of meenemen in hun leven.
• Een plank waarop doelen worden genoteerd functioneert als metafoor: het maakt doelen tastbaar, iets wat je bij je draagt, soms onhandig, iets dat aandacht vraagt, kan veranderen met de tijd, en waarop je dingen kunt afstrepen of toevoegen.

Dit zijn enkele voorbeelden van de vele manieren waarop metaforisch werken in onze programma’s wordt toegepast. Door ervaringen, objecten of situaties te gebruiken als metafoor kunnen jongeren inzichten opdoen die direct toepasbaar zijn in hun dagelijks leven. Het is een flexibele, krachtige methode die in tal van contexten kan worden ingezet.